معاملات Perps در فانتوم چیست؟ Long، Short، اهرم و لیکویید شدن

معاملات Perps در فانتوم چیست؟ Long، Short، اهرم و لیکویید شدن

Perps در فانتوم به شما اجازه می‌دهد بدون خرید واقعی یک ارز، روی افزایش یا کاهش قیمت آن موقعیت معاملاتی باز کنید. در این نوع معامله می‌توانید Long یا Short بگیرید، از اهرم استفاده کنید و برای معامله حد سود و حد ضرر تعیین کنید. در مقابل، برخلاف Swap عادی، احتمال لیکویید شدن و از دست رفتن تمام Margin یک موقعیت نیز وجود دارد.

معاملات Perpetual در Phantom با زیرساخت Hyperliquid انجام می‌شوند و سود و زیان آن‌ها بر مبنای USDC محاسبه می‌شود. در نسخه فعلی، فانتوم صدها بازار Perps شامل بازارهای رمزارزی و برخی بازارهای مبتنی بر دارایی‌های سنتی را در اختیار کاربران واجد شرایط قرار می‌دهد.

نکته مهم: این مطلب صرفاً برای آموزش سازوکار Perps نوشته شده است و پیشنهاد بازکردن Long، Short یا استفاده از اهرم مشخصی نیست. معاملات اهرمی می‌توانند به از دست رفتن سریع کل وثیقه یک موقعیت منجر شوند.

Perps در فانتوم دقیقاً چیست؟

Perps مخفف Perpetual Futures یا قراردادهای آتی دائمی است. برخلاف خرید معمولی ارز دیجیتال، وقتی مثلاً BTC Perps یا SOL Perps معامله می‌کنید، الزاماً BTC یا SOL واقعی نمی‌خرید. شما قراردادی باز می‌کنید که سود و زیان آن بر اساس تغییر قیمت دارایی مرجع محاسبه می‌شود.

این قراردادها تاریخ سررسید ندارند. بنابراین تا زمانی که موقعیت بسته یا لیکویید نشده و شرایط لازم برای نگهداری آن برقرار باشد، می‌تواند باز باقی بماند.

دو جهت اصلی معامله وجود دارد:

• Long: زمانی که انتظار دارید قیمت افزایش پیدا کند.

• Short: زمانی که انتظار دارید قیمت کاهش پیدا کند.

در هر دو حالت ممکن است از Leverage یا اهرم استفاده شود. همین اهرم است که هم سود احتمالی و هم زیان احتمالی را چند برابر می‌کند.

تفاوت Perps با Swap معمولی فانتوم

این دو قابلیت را نباید یکی دانست.

بنابراین اگر هدف شما صرفاً تبدیل SOL به USDC است، Swap انجام می‌دهید؛ اما اگر بدون خرید SOL بخواهید روی افزایش یا کاهش قیمت آن موقعیت بگیرید، وارد بازار Perps شده‌اید. Phantom نیز Perps را به‌طور رسمی از Spot Trading جدا می‌داند.

پیش‌نیاز استفاده از Perps در فانتوم

قبل از هر اقدامی بهتر است آخرین نسخه اپلیکیشن Phantom Wallet را در اختیار داشته باشید و Account موردنظر شما یک حساب Multi-chain باشد. طبق راهنمای فعلی Phantom، شبکه Ethereum نیز باید در مسیر Settings > Active Networks برای آن Account فعال باشد.

این مورد اهمیت دارد؛ زیرا فعالیت Perps شما به آدرس Ethereum همان Account در فانتوم متصل می‌شود. اگر بین Accountهای Phantom جابه‌جا شوید، ممکن است Perps Balance یا Positionهای متفاوتی ببینید.

نکته دوم، محدودیت منطقه‌ای است. Perps برای تمام کشورها در دسترس نیست و در بخش پایانی مقاله به این محدودیت می‌پردازیم.

موجودی Perps فانتوم کجا نگهداری می‌شود؟

یکی از مهم‌ترین نکاتی که قبل از معامله باید بدانید، جدا بودن Perps Balance از موجودی معمولی کیف پول است.

Perps فانتوم روی Hyperliquid اجرا می‌شود و موجودی معاملاتی آن به USDC نگهداری می‌شود. با این حال لازم نیست حتماً از قبل USDC در Hyperliquid داشته باشید.

در موبایل می‌توانید یک Position را با منابع پشتیبانی‌شده مانند SOL یا یک توکن Solana باز کنید و Phantom دارایی موردنظر را طی فرایند لازم به USDC تبدیل کرده و به‌عنوان Margin استفاده می‌کند. همچنین می‌توانید ابتدا Perps Balance را شارژ کنید.

برای شارژ دستی:

1. وارد Phantom شوید.

2. از Home وارد Perps شوید.

3. در قسمت Available funds روی Add بزنید.

4. منبع تأمین موجودی را انتخاب کنید.

5. مبلغ را وارد کنید.

6. Add Funds را بزنید.

حداقل مقدار Fund در راهنمای فعلی فانتوم ۵ دلار اعلام شده است. دارایی انتخاب‌شده به USDC تبدیل و به Hyperliquid منتقل می‌شود؛ بنابراین مبلغ نهایی ممکن است به دلیل هزینه تبدیل و شبکه کمی کمتر باشد.

آموزش بازکردن Long و Short در فانتوم

پس از ورود به بخش Perps باید ابتدا Market موردنظر را انتخاب کنید. در حال حاضر بازارهای مختلف رمزارزی و همچنین برخی Equity Perps در Phantom نمایش داده می‌شوند. صفحه رسمی فانتوم از بیش از ۲۰۰ بازار و حداکثر اهرم 40× در برخی بازارها صحبت می‌کند؛ اما حداکثر Leverage برای همه بازارها یکسان نیست.

۱. بازار را انتخاب کنید

از بخش Perps ارز یا Market موردنظر را پیدا کنید. برای مثال ممکن است بازارهایی مانند BTC، ETH یا SOL در دسترس باشند.

۲. Long یا Short را مشخص کنید

اگر انتظار افزایش قیمت دارید:

Trade > Long

و اگر انتظار کاهش قیمت دارید:

Trade > Short

انتخاب Long یا Short به معنای خرید یا فروش واقعی توکن نیست؛ بلکه جهت قرارداد شما را مشخص می‌کند.

۳. مقدار Margin را تعیین کنید

مبلغی را که می‌خواهید به معامله اختصاص دهید وارد کنید و Funding Source را انتخاب کنید.

این مبلغ با Position Size تفاوت دارد، زیرا با فعال‌شدن اهرم، اندازه موقعیت بزرگ‌تر می‌شود.

۴. Leverage را تنظیم کنید

روی Leverage بزنید و اهرم موردنظر را انتخاب کنید.

فانتوم هنگام تنظیم اهرم، Liquidation Price و فاصله آن از قیمت فعلی را نمایش می‌دهد. هرچه Leverage بالاتر باشد، معمولاً قیمت لیکویید شدن به Entry Price نزدیک‌تر می‌شود.

۵. نوع سفارش را بررسی کنید

در اپ موبایل Phantom در حال حاضر دو نوع Order اصلی وجود دارد:

• Market Order: اجرای سفارش با قیمت موجود بازار

• Limit Order: اجرای سفارش در صورت رسیدن بازار به قیمت تعیین‌شده

Phantom Terminal در نسخه فعلی Market Order را پشتیبانی می‌کند، در حالی که Limit Order نیز در اپ موبایل در دسترس است.

۶. Stop Loss و Take Profit را فراموش نکنید

برای Market Order می‌توانید از Add Auto Close استفاده کنید و Stop Loss یا Take Profit تعیین کنید.

Stop Loss برای کاهش زیان و Take Profit برای خروج خودکار در نقطه سود موردنظر طراحی شده‌اند.

البته Stop Loss تضمین نمی‌کند معامله دقیقاً در همان قیمت بسته شود. در بازارهای بسیار سریع یا کم‌عمق ممکن است اجرای سفارش با قیمت متفاوتی انجام شود.

۷. جزئیات را قبل از Confirm بررسی کنید

قبل از تأیید حداقل این موارد را دوباره کنترل کنید:

• Long یا Short

• Margin

• Leverage

• Position Size

• Liquidation Price

• Funding

• Fee

• Stop Loss

• Take Profit

سپس در صورت اطمینان Confirm را بزنید.

Margin و Leverage در Perps فانتوم چگونه کار می‌کنند؟

Margin همان وثیقه‌ای است که برای Position اختصاص می‌دهید. Leverage مشخص می‌کند با این وثیقه چه مقدار Exposure نسبت به بازار داشته باشید.

برای مثال:

Margin: 100 USDC
Leverage: 5×
Position Size: تقریباً 500 USDC

اگر قیمت دارایی حدود ۴ درصد در جهت Position شما حرکت کند، تغییر P&L پیش از هزینه‌ها تقریباً معادل ۲۰ USDC خواهد بود. اگر همین حرکت خلاف جهت Position باشد، تقریباً ۲۰ USDC زیان ایجاد می‌کند.

فرمول ساده برای درک موضوع:

Position Size ≈ Margin × Leverage

اما این فرمول را نباید برای محاسبه دقیق Liquidation Price استفاده کرد.

مثلاً تصور اینکه «اهرم 5× یعنی دقیقاً با ۲۰ درصد حرکت مخالف لیکویید می‌شوم» همیشه درست نیست. Maintenance Margin، Funding، Fee و Mark Price نیز می‌توانند روی شرایط لیکویید شدن اثر داشته باشند. عددی که خود Phantom برای Liquidation Price نمایش می‌دهد مرجع عملی مناسب‌تری است.

Phantom از Isolated Margin استفاده می‌کند

در نسخه فعلی Perps فانتوم، Margin از نوع Isolated است. یعنی هر Position وثیقه اختصاصی خود را دارد و لیکویید شدن یک Position به‌طور مستقیم Margin Position دیگر را مصرف نمی‌کند.

این موضوع ریسک را حذف نمی‌کند؛ تنها محدوده وثیقه هر Position را از Positionهای دیگر جدا می‌کند.

Liquidation Price چیست و چرا اهمیت دارد؟

Liquidation Price قیمتی است که نزدیک‌شدن بازار به آن می‌تواند باعث بسته‌شدن اجباری Position شود.

برای یک Long، کاهش قیمت خطر اصلی است و برای Short، افزایش شدید قیمت می‌تواند Position را به سمت Liquidation ببرد.

هرچه اهرم بالاتر باشد:

• Margin نسبت به Position Size کوچک‌تر می‌شود.

• تحمل Position در برابر حرکت مخالف بازار کاهش پیدا می‌کند.

• Liquidation Price معمولاً به Entry Price نزدیک‌تر می‌شود.

یک نکته فنی مهم این است که Liquidation در Hyperliquid بر مبنای Mark Price انجام می‌شود، نه لزوماً همان عددی که به‌عنوان آخرین قیمت روی نمودار مشاهده می‌کنید. به همین دلیل ممکن است در شرایط خاص Position لیکویید شود، در حالی که نمودار ظاهراً دقیقاً همان حرکت قیمت را نشان نداده باشد.

Funding Rate در Perps چیست؟

از آنجا که Perpetual Futures تاریخ انقضا ندارند، برای نزدیک نگه‌داشتن قیمت قرارداد به بازار Spot از Funding Rate استفاده می‌شود.

به‌طور ساده:

• اگر Funding مثبت باشد، معمولاً Longها به Shortها پرداخت می‌کنند.

• اگر Funding منفی باشد، معمولاً Shortها به Longها پرداخت می‌کنند.

در Phantom این پرداخت‌ها به‌صورت دوره‌ای انجام می‌شوند و Funding فعلی و پرداخت‌های مربوط به آن در اطلاعات Position قابل مشاهده است. راهنمای فعلی Phantom Funding را یک پرداخت ساعتی معرفی می‌کند.

بنابراین فقط درست پیش‌بینی‌کردن جهت بازار کافی نیست. ممکن است معامله‌ای مدت زیادی باز بماند و Funding بخشی از سود آن را کاهش دهد.

P&L و ROI را چگونه بخوانیم؟

در صفحه Position چند عدد مهم وجود دارد:

نکته مهم این است که ROI بالا لزوماً به معنای سود دلاری بزرگ نیست؛ چون ROI نسبت به Margin محاسبه می‌شود. استفاده از Leverage می‌تواند درصد ROI را با سرعت زیادی در هر دو جهت تغییر دهد.

چگونه یک Position را ببندیم؟

برای بستن دستی معامله:

1. وارد Perps شوید.

2. Position باز را انتخاب کنید.

3. روی Close بزنید.

4. جزئیات خروج را بررسی و تأیید کنید.

اگر Stop Loss یا Take Profit فعال باشد، Position می‌تواند در صورت فعال‌شدن Trigger مربوطه خودکار بسته شود.

همچنین از بخش Modify امکان افزایش یا کاهش Position و در بخش Margin امکان Add Margin یا Reduce Margin وجود دارد.

اما اینجا یک نکته بسیار مهم وجود دارد:

بسته‌شدن Position به معنی بازگشت خودکار پول به موجودی معمولی Phantom نیست.

پس از Close، مبلغ باقی‌مانده وارد Perps Balance روی Hyperliquid می‌شود. برای تبدیل آن به موجودی قابل استفاده در کیف پول باید Withdraw انجام دهید.

برداشت موجودی Perps به Phantom

برای برداشت در موبایل:

1. از Home وارد Perps شوید.

2. در قسمت Available funds روی Withdraw بزنید.

3. مبلغ را وارد کنید.

4. Token موردنظر برای دریافت را انتخاب کنید.

5. Withdraw را تأیید کنید.

USDC از Hyperliquid برگردانده می‌شود و طی فرایند لازم به دارایی انتخابی شما تبدیل شده و به Wallet واریز می‌شود.

حداقل برداشت فعلی ۵ دلار است. فانتوم همچنین اعلام کرده Hyperliquid برای اولین برداشت یک کارمزد ثابت 1 USDC دریافت می‌کند.

در شرایط عادی، Phantom زمان تقریبی برداشت را حدود ۴ تا ۱۰ دقیقه اعلام کرده است؛ هرچند وضعیت شبکه و پردازش می‌تواند زمان را تغییر دهد.

کارمزد معاملات Perps در فانتوم چقدر است؟

طبق جدول رسمی فعلی Phantom، کارمزدها به این شکل اعلام شده‌اند:

کارمزد معامله بر اساس Position Size محاسبه می‌شود، نه فقط Margin. بنابراین Leverage بالا علاوه بر افزایش ریسک، می‌تواند مبلغ دلاری Fee را نیز بیشتر کند.

برای مثال، Margin کوچک با اهرم بالا می‌تواند Position Size بزرگی ایجاد کند و Fee بر اساس همان اندازه بزرگ‌تر محاسبه شود.

از آنجا که ساختار هزینه‌ها ممکن است تغییر کند، رقم نمایش‌داده‌شده در صفحه Confirm معامله را همیشه قبل از تأیید بررسی کنید.

مهم‌ترین ریسک‌های Perps در فانتوم

ظاهر ساده Phantom نباید باعث شود Perps را مشابه یک Swap معمولی در نظر بگیرید. پشت رابط ساده، یک محصول مشتقه اهرمی قرار دارد.

لیکویید شدن

حرکت سریع بازار در خلاف جهت معامله می‌تواند کل Margin Position را از بین ببرد.

اهرم بالا

Leverage هم سود و هم زیان را بزرگ می‌کند. هرچه اهرم بیشتر شود، فضای کمتری برای حرکت مخالف بازار باقی می‌ماند.

Funding

حتی اگر قیمت چندان تغییر نکند، نگهداری طولانی Position می‌تواند Funding ایجاد کند.

اجرای Stop Loss با قیمت متفاوت

Stop Loss ابزار مدیریت ریسک است، اما تضمین قیمت نیست. در نوسانات بسیار شدید ممکن است خروج در قیمتی بدتر از Trigger مدنظر انجام شود.

تفاوت Mark Price و قیمت نمودار

Liquidation بر اساس Mark Price انجام می‌شود و این عدد می‌تواند موقتاً با قیمت مشاهده‌شده روی Chart تفاوت داشته باشد.

ریسک زیرساخت و بازار

عملکرد Perps فانتوم به Hyperliquid، داده‌های بازار، نقدینگی، Oracle و در برخی بازارها سازوکارهای ارائه‌دهندگان ثالث نیز وابسته است.

چک‌لیست قبل از بازکردن Long یا Short

قبل از Confirm کردن Position این موارد را بررسی کنید:

• آیا Long و Short را اشتباه انتخاب نکرده‌اید؟

• Position Size را دیده‌اید یا فقط به Margin نگاه کرده‌اید؟

• Leverage بیش از حد بالا نیست؟

• Liquidation Price چقدر با Mark Price فاصله دارد؟

• Funding Rate فعلی را بررسی کرده‌اید؟

• Fee بازکردن و بستن Position را در نظر گرفته‌اید؟

• برای Position حد ضرر مشخصی دارید؟

• آیا از دست رفتن کامل Margin برای شما قابل تحمل است؟

• آیا Perps در منطقه شما رسماً قابل استفاده است؟

اگر مفهوم یکی از این موارد برایتان روشن نیست، بهتر است پیش از بازکردن معامله، همان مورد را یاد بگیرید؛ زیرا اشتباه در Perps برخلاف یک Swap ساده می‌تواند به از دست رفتن سریع وثیقه منجر شود.

آیا Perps فانتوم در همه کشورها فعال است؟

خیر. دسترسی منطقه‌ای یکی از مهم‌ترین محدودیت‌های این قابلیت است.

طبق صفحه رسمی Feature availability by region، Perps در حال حاضر در ایالات متحده و بریتانیا در دسترس نیست. فانتوم همچنین اعلام می‌کند حوزه‌های قضایی مشمول تحریم‌های جامع اقتصادی آمریکا نیز در محدوده محدودیت قرار می‌گیرند.

بنابراین اگر گزینه Perps برای شما نمایش داده نمی‌شود، غیرفعال است یا پیام Region Restriction مشاهده می‌کنید، لزوماً مشکلی در نصب Phantom یا Wallet شما وجود ندارد.

به‌خصوص کاربران فارسی‌زبان نباید صرفاً از وجود این قابلیت در آموزش‌های اینترنتی نتیجه بگیرند که دسترسی آن در محل اقامتشان تضمین شده است. وضعیت رسمی منطقه را پیش از هر اقدامی بررسی کنید و برای دورزدن محدودیت‌های جغرافیایی یا مقرراتی اقدام نکنید.

سؤالات متداول درباره Perps در فانتوم

آیا برای معامله Perps باید توکن موردنظر را داشته باشیم؟

خیر. در Perps مالک دارایی پایه نمی‌شوید. برای مثال برای گرفتن Short روی SOL لازم نیست SOL را ابتدا بخرید و سپس بفروشید؛ Position شما قراردادی است که تغییر قیمت SOL را دنبال می‌کند.

آیا می‌توان بدون شارژ قبلی Perps Balance معامله کرد؟

در اپلیکیشن موبایل، بله. Phantom اجازه می‌دهد با یک Funding Source پشتیبانی‌شده Position باز کنید و تبدیل لازم به USDC هنگام فرایند معامله انجام شود. شارژ قبلی Perps Balance اختیاری است.

بعد از بستن معامله چرا موجودی به صفحه اصلی Wallet برنگشته است؟

چون پس از Close، موجودی ابتدا در Perps Balance روی Hyperliquid باقی می‌ماند. برای انتقال آن به موجودی معمولی فانتوم باید Withdraw انجام دهید.

آیا می‌توان Perps فانتوم را در کامپیوتر معامله کرد؟

بله. Phantom Terminal امکان معامله Perps با همان Account را فراهم می‌کند. Positionهای مربوط به همان حساب میان موبایل و Terminal قابل مشاهده هستند. در وضعیت فعلی، Limit Order در اپ موبایل پشتیبانی می‌شود و Terminal برای Perps از Market Order پشتیبانی می‌کند.

آیا Ledger برای Perps فانتوم قابل استفاده است؟

در حال حاضر خیر. راهنمای رسمی Phantom اعلام می‌کند بخش Perps برای Accountهای متصل به Ledger در دسترس نیست.

چرا ممکن است Position لیکویید شود ولی نمودار دقیقاً به Liquidation Price نرسیده باشد؟

چون سیستم Liquidation از Mark Price استفاده می‌کند، در حالی که عدد مشاهده‌شده روی Chart ممکن است قیمت دیگری باشد. این دو در شرایط خاص می‌توانند برای مدتی با یکدیگر اختلاف داشته باشند.

جمع‌بندی

Perps در فانتوم یک ابزار معاملاتی مشتقه است که امکان گرفتن Long و Short، استفاده از Leverage و مدیریت Position با Stop Loss و Take Profit را مستقیماً در Phantom فراهم می‌کند. معاملات از طریق Hyperliquid انجام می‌شوند و Margin و سود و زیان آن‌ها بر مبنای USDC مدیریت می‌شود.

مهم‌ترین تفاوت Perps با Swap این است که در اینجا مالک دارایی پایه نیستید و اهرم می‌تواند علاوه بر افزایش سود احتمالی، زیان و احتمال Liquidation را نیز چند برابر کند. Funding، Mark Price، Position Size و Liquidation Price نیز اعدادی نیستند که بتوان هنگام بازکردن معامله نادیده گرفت.

اگر قصد استفاده از این قابلیت را دارید، ابتدا از نسخه به‌روز فانتوم والت استفاده کنید، وضعیت منطقه‌ای Perps را بررسی کنید و قبل از Confirm هر Position مطمئن شوید دقیقاً می‌دانید چه مقدار Margin در معرض ریسک قرار گرفته است.